Son illər Azərbaycanda bank kreditlərinə müraciət edənlərin sayı artır. Məişət xərcləri, təhsil, müalicə, toy, təmir, avtomobil və digər gündəlik ehtiyaclar üçün götürülən kreditlər bir çox ailənin büdcəsində əsas yükə çevrilib. Xüsusilə istehlak kreditləri və kredit kartları vasitəsilə borclanma geniş yayılıb.
İlkinXeber.az İnformasiya Agentliyinin araşdırması göstərir ki, vətəndaşların kreditə yönəlməsinin əsas səbəblərindən biri gəlirlərlə xərclər arasındakı fərqin böyüməsidir. Ərzaq, kommunal xidmətlər, kirayə, təhsil və səhiyyə xərclərinin artması ailələri əlavə maliyyə mənbəyi axtarmağa məcbur edir.
Bir çox hallarda vətəndaşlar kredit götürərkən yalnız aylıq ödəniş məbləğinə diqqət yetirir. Lakin faiz dərəcəsi, komissiya, sığorta, gecikmə cəriməsi və digər əlavə ödənişlər nəzərə alınmadıqda, ilkin məbləğdən daha böyük borc yaranır. Bu isə kreditin vaxtında ödənilməsini çətinləşdirir.
Xüsusilə kredit kartlarından istifadə borclanmanın yeni formalarından birinə çevrilib. Kart vasitəsilə edilən alış-veriş ilk baxışdan rahat görünsə də, borc vaxtında bağlanmadıqda faizlər artır və vətəndaşın maliyyə yükü ağırlaşır. Bəzi şəxslər əvvəlki borcu bağlamaq üçün yeni kredit götürməyə məcbur olur.
Araşdırma zamanı məlum olur ki, kredit götürənlər arasında gənclər, aşağı və orta gəlirli ailələr, fərdi sahibkarlar, eləcə də qeyri-rəsmi çalışan şəxslər üstünlük təşkil edir. Gəlirin sabit olmaması və gözlənilməz xərclər borcun qaytarılmasında əsas çətinlik yaradan amillərdir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, borclanma təkcə iqtisadi məsələ deyil, ailədaxili münasibətlərə və insanların psixoloji vəziyyətinə də təsir edir. Aylıq ödənişlərin artması, gecikmə bildirişləri və borc yükü bir çox ailədə gərginlik yaradır.
İqtisadçılar hesab edirlər ki, kredit bazarında şəffaflığın artırılması vacibdir. Banklar və kredit təşkilatları müqavilə şərtlərini və kreditin tam dəyərini vətəndaşa daha aydın şəkildə təqdim etməlidir. Kredit götürən şəxs imza atmadan əvvəl nə qədər faiz, komissiya və ümumi məbləğ ödəyəcəyini dəqiq bilməlidir.
Digər tərəfdən, maliyyə savadlılığının artırılması da əsas məsələlərdən biridir. Vətəndaşlar kredit götürməzdən əvvəl gəlir və xərclərini hesablamalı, aylıq ödənişin büdcələrinə uyğun olub-olmadığını müəyyən etməlidirlər. Kredit yalnız zəruri ehtiyaclar üçün və real ödəmə imkanları nəzərə alınmaqla götürülməlidir.
İlkinXeber.az İnformasiya Agentliyi mövzunu araşdırmaqda davam edəcək. Növbəti mərhələdə bankların kredit şərtləri, faiz dərəcələri, gecikmə halları, vətəndaşların şikayətləri və ekspert rəyləri əsasında daha geniş material təqdim olunacaq.
Əsas sual isə budur: kredit vətəndaşın problemini həll edir, yoxsa onu daha böyük maliyyə asılılığına sürükləyir?
