İlkin Şakiroğlu yazır: Bir nəslin susmayan sualı

Mən gənclər haqqında düşünəndə ilk növbədə onların gələcəyini deyil, bu gününü düşünürəm. Çünki biz illərdir eyni cümləni təkrar edirik. Gənclər bizim gələcəyimizdir.
Bəs həmin gələcək bu gün nə yaşayır?
Bu sual mənim üçün sadəcə bir söhbət mövzusu deyil. Cəmiyyətin içində yaşayan, insanlarla ünsiyyətdə olan biri kimi mən də görürəm ki, gənclərin qarşısında əvvəlkindən daha çox sual, daha çox seçim və daha çox narahatlıq var.
Gənc oxuyur. Universitetə daxil olur, illərini təhsilə həsr edir, diplom alır. Sonra həyat onun qarşısına tamam başqa bir sual çıxarır.
İndi nə edəcəyəm?
Bu sualın cavabı həmişə asan olmur.
Diplom hər zaman iş demək deyil. Bilik hər zaman gəlir gətirmir. Bacarıq hər zaman layiq olduğu qiyməti almır. İnsan illərlə oxuduqdan sonra özünü əmək bazarında təsdiq edə bilməyəndə təkcə maddi çətinlik yaşamır. Onun özünə inamı da sarsılır.
Məncə, gənclərin ən böyük problemlərindən biri məhz budur. İnsan öz potensialının lazım olmadığına inanmağa başlayanda onun daxilində ciddi bir boşluq yaranır.
Bu boşluq bəzən işsizlikdən də ağır olur.
Çünki işsiz insan sabah iş tapa biləcəyinə ümid edə bilər. Amma özünə inamını itirən insan artıq sabahın dəyişəcəyinə də inanmır.
Bu gün gənclərin həyatına təsir edən başqa bir amil də sosial şəbəkələrdir.
Telefonu açırsan və qarşında başqalarının həyatı görünür. Bahalı avtomobillər, xarici ölkələr, restoranlar, gözəl evlər, uğurlu bizneslər, xoşbəxt münasibətlər.
Sonra insan öz həyatına baxır.
Və müqayisə başlayır.
Mən niyə belə yaşamıram?
Mən niyə uğur qazanmıram?
Mən niyə geridə qalmışam?
Halbuki sosial şəbəkələr bizə həyatın tamamını göstərmir. İnsanlar əsasən xoşbəxt olduqları anları paylaşırlar. Narahatlıqlarını, borclarını, uğursuzluqlarını, gecələr düşündüklərini göstərmirlər.
Amma gənc öz həyatının bütün ağırlığını başqasının həyatının ən parlaq görüntüləri ilə müqayisə edir.
Bu isə insanı yorur.
Bəzən düşünürəm ki, müasir gəncin ən böyük yükü yalnız maddi problemlər deyil. Onun üzərində görünməz bir uğur təzyiqi də var.
Hamı uğurlu görünməlidir.
Hamı özünü yaxşı hiss etməlidir.
Hamı nəyəsə sahib olmalıdır.
Hamı həyatını qurmalıdır.
Amma həyat belə deyil.
İnsan bəzən uduzur. Bəzən gecikir. Bəzən yolunu itirir. Bəzən yenidən başlamağa məcbur olur.
Cəmiyyət gəncə bunu da öyrətməlidir.
Uğursuzluğun həyatın sonu olmadığını.
Xaricə getmək məsələsi də məni düşündürür.
Gəncin başqa ölkədə təhsil almaq və işləmək istəməsi normaldır. Dünya böyükdür və insan özünü dünyanın müxtəlif yerlərində sınaya bilər.
Amma mən başqa bir məqama diqqət yetirirəm.
Bəzi gənclər xaricə getməyi seçim kimi yox, çıxış yolu kimi görürlər.
Bu artıq düşünməli olduğumuz məsələdir.
Gəncə ölkəni tərk etmə demək çox asandır. Daha çətin olan isə ona burada qalmaq üçün səbəb yaratmaqdır.
Əgər gənc öz biliyi, zəhməti və bacarığı ilə burada yaxşı həyat qura biləcəyinə inanırsa, onun başqa ölkədə gələcək axtarmaq məcburiyyəti azalır.
Məncə, gəncə vətənpərvərlik haqqında uzun-uzadı danışmaqdan əvvəl ona öz ölkəsində özünü təsdiq etmək imkanı yaratmaq lazımdır.
Çünki vətən sevgisi yalnız sözlərlə ölçülmür.
İnsanın yaşadığı yerdə öz gələcəyini görə bilməsi də bu sevginin mühüm tərəflərindən biridir.
Ailə məsələsi də gənclərin qarşısında ciddi suallar yaradır.
Biz gəncdən yaxşı təhsil almağı, yaxşı iş tapmağı, evlənməyi, ev sahibi olmağı və ailəsini təmin etməyi gözləyirik.
Amma bütün bunların hansı şəraitdə baş verməli olduğunu bəzən düşünmürük.
Mənzil bahadır.
Həyat bahadır.
Gəncin sabit gəlir əldə etməsi hər zaman asan deyil.
Belə bir vəziyyətdə ailə qurmaq da əvvəlki kimi sadə qərar olmur.
Gənc düşünür.
Əgər ailə qursam, onu necə təmin edəcəyəm?
Ev məsələsini necə həll edəcəyəm?
Övladımın gələcəyini necə quracağam?
Bu sualların hər biri insanın qərarını illərlə təxirə sala bilər.
Sonra isə cəmiyyət həmin gəncə başqa bir sual verir.
Niyə ailə qurmursan?
Məncə, bəzən sualı gəncə yox, özümüzə verməliyik.
Biz onun qarşısına nə qədər imkan qoymuşuq?
Onun səsini nə qədər eşitmişik?
Onun fikrinə nə qədər hörmət etmişik?
Onun səhv etmək haqqını qəbul etmişikmi?
Ən əsası isə onun zəhmətinin qarşılığını almağına şərait yaratmışıqmı?
Gənclər haqqında danışanda onları yalnız gələcək kimi görmək mənə doğru görünmür.
Onlar bu günün özüdür.
Onların problemləri bu gün həll olunmalıdır ki, sabah daha böyük problemlərə çevrilməsin.
Gənclər problem deyil.
Gənclərin problemləri var.
Bu iki cümlə arasında böyük fərq var.
Gənci problem kimi görən cəmiyyət onu dəyişdirməyə çalışır. Gəncin problemini görən cəmiyyət isə əvvəlcə həmin problemin səbəbini axtarır.
Mən hesab edirəm ki, biz gənclər haqqında danışarkən onlara nəsihət verməkdən bir qədər uzaqlaşmalıyıq.
Onları dinləməliyik.
Çünki bəzən bir gəncin nə istədiyini bilmək üçün ona uzun-uzadı məsləhət vermək yox, sadəcə qulaq asmaq kifayətdir.
Bu gün bir gəncin ən böyük ehtiyacı bəzən pul deyil.
Bəzən ona inanan bir insan lazımdır.
Bəzən ona bir imkan lazımdır.
Bəzən isə sadəcə özünü ifadə edə biləcəyi bir mühit.
Biz gələcək haqqında danışmağı sevirik. Amma gələcək öz-özünə yaranmır.
Gələcəyi bu gün yetişdirdiyimiz insanlar qurur.
Ona görə də mənim üçün gənclər haqqında əsas sual onların gələcəkdə nə edəcəyi deyil.
Əsas sual budur.
Biz onların bu gününü necə qururuq?
Çünki öz sabahına inanan gənc yalnız öz həyatını deyil, yaşadığı cəmiyyətin gələcəyini də dəyişə bilər.
Amma bunun üçün əvvəlcə ona inanmaq lazımdır.
Bir nəslin susmayan sualı da elə budur.
Mənim gələcəyim haradadır?
Bu suala cavab vermək hamımızın məsuliyyətidir.