İnsanın xəstəxanaya getməsi onsuz da həyatının ən həssas anlarından biridir. O, ora rahatlıq axtarmağa yox, çarə axtarmağa gedir. Ağrısının, narahatlığının, qorxusunun içində qarşısında dayanmalı olan ilk şey isə başqa bir problem deyil, tibbi yardım olmalıdır.
Mən Cəlilabadda doğulmuşam. Bu rayon mənim üçün sadəcə doğum haqqında şəhadətnamədə yazılan ünvan deyil. Mənim uşaqlığım, xatirələrim, tanıdığım insanlar, bu torpağın küçələri, kəndləri, insanları var orada. Ona görə Cəlilabadın hər hansı problemi haqqında yazanda bunu kənardan baxan biri kimi etmirəm.
Bu gün isə söhbət insan həyatından gedir.
Son günlər Cəlilabad Rayon Mərkəzi Xəstəxanası ilə bağlı vətəndaşlardan çoxsaylı narazılıqlar eşidirik. Həkim çatışmazlığı, tibbi xidmətin təşkili, xəstələrə münasibət və müəyyən tibbi imkanlarla bağlı ciddi suallar səslənir.
Bu iddiaların hər biri araşdırılmalı, aidiyyəti qurumlar tərəfindən ictimaiyyətə aydın cavab verilməlidir.
Çünki söhbət adi bir idarədən getmir.
Söhbət insanın sağlamlığından gedir.
Mən özüm yaxın zamanda nevroloji xidmətə ehtiyac duydum. Mənə verilən cavab isə məni ciddi şəkildə düşündürdü: xəstəxanada nevropatoloqun olmadığı bildirildi.
İndi mən bir jurnalist kimi yox, ilk növbədə Cəlilabad sakini kimi soruşuram:
Rayonun mərkəzi xəstəxanasında nevroloji xidmətə ehtiyacı olan insan hara müraciət etməlidir?
Bəlkə Bakıya?
Bəlkə başqa rayona?
Bəs maddi imkanı olmayan xəstə necə etsin?
Bəs yaşlı insan?
Bəs təcili müayinəyə ehtiyacı olan xəstə?
Bəs insult riski olan insan?
Bu sualların hər birinin arxasında konkret insan həyatı dayanır.
İcbari tibbi sığortanın, müasir tibbin, rəqəmsal səhiyyənin və yeni texnologiyaların inkişaf etdiyi bir dövrdə rayon mərkəzi xəstəxanasında müəyyən ixtisas üzrə həkim tapılmaması barədə vətəndaşın narahatlıq keçirməsi ciddi məsələdir.
Üstəlik, TƏBİB-in öz məlumatına görə, Cəlilabad Rayon Mərkəzi Xəstəxanasında epilepsiya və nevroloji xəstəliklərin diaqnostikası və müalicəsinə müasir yanaşmalarla bağlı həkimlər üçün seminar keçirilib.
Müasir nevroloji yanaşmalar barədə seminar keçirilirsə, bəs Cəlilabad sakini həmin tibbi xidmətdən niyə yararlana bilmir?
Seminarın keçirilməsi əlbəttə, müsbət addımdır.
Amma xəstəyə seminar yox, həkim lazımdır.
Xəstəyə təqdimat yox, müayinə lazımdır.
Xəstəyə vəd yox, tibbi xidmət lazımdır.
Aparat məsələsi də var
Müasir xəstəxana yalnız divarlardan, təmirdən və tibbi avadanlıqlardan ibarət deyil.
Ən müasir aparatın qarşısında onu işlədəcək mütəxəssis yoxdursa, həmin aparatın xəstə üçün əhəmiyyəti azalır.
Əksinə, yaxşı həkim, düzgün təşkil olunmuş tibbi xidmət və məsuliyyətli heyət xəstəxananın əsas dayağıdır.
Tibb əvvəlcə insandır, sonra texnologiya.
Bu səbəbdən xəstəxanada hansı aparatlar var sualı qədər, hətta ondan daha vacib bir sual var:
Həmin aparatlardan istifadə edən mütəxəssis varmı?
Xəstə ilə danışan, onun şikayətini dinləyən, diaqnozu müəyyənləşdirən, lazım gəldikdə vaxtında başqa tibb müəssisəsinə yönləndirən peşəkar heyət varmı?
Cəlilabad sakinlərinin cavab gözlədiyi suallar bunlardır.
Xəstə niyə incidilməlidir?
İnsan xəstəxanaya sağlam adam kimi getmir.
Onun ağrısı var.
Qorxusu var.
Bəzən yanında xəstə övladı var.
Bəzən yaşlı valideynini gətirib.
Bəzən də özünün nə baş verdiyini belə anlamadığı bir vəziyyətdə kömək istəyir.
Belə bir insana kobud münasibət göstərmək, onu bir kabinetdən digərinə göndərmək, problemini dinləməmək və ya ona laqeyd yanaşmaq sadəcə xidmət mədəniyyətinin pozulması deyil.
Bu, insana münasibət problemidir.
Həkimlik yalnız diplom və peşə deyil.
Həkimlik həm də vicdandır.
Tibb işçisi xəstənin qarşısında özünü üstün görə bilməz. Çünki xəstə onun qarşısında aşağıda dayanan insan deyil. O, yardım gözləyən insandır.
Vəzifə heç kimə xəstəni incitmək haqqı vermir.
Əksinə, xəstənin zəifliyi tibb işçisinin məsuliyyətini daha da artırır.
Cəlilabad bunu haqq etmir
İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin məlumatlarında Cəlilabad Rayon Mərkəzi Xəstəxanası rayonun əsas tibb müəssisələrindən biri kimi göstərilir.
Deməli, söhbət yalnız xəstəxanaya müraciət edən bir neçə nəfərdən getmir.
Söhbət böyük bir rayonun səhiyyə təminatından gedir.
Cəlilabadın kəndlərindən insanlar bu xəstəxanaya gəlirlər.
Onların hamısının Bakıya getmək imkanı yoxdur.
Hamısının özəl klinikada müayinə olunmağa maddi gücü çatmır.
Hamısının başqa rayonda həkim axtarmaq üçün vaxtı yoxdur.
Xəstəlik isə insanın maddi imkanını soruşmur.
Xəstəlik insanın hansı rayonda yaşadığını da soruşmur.
Ürək Cəlilabadda da xəstələnir.
Beyin Cəlilabadda da xəstələnir.
Uşaq Cəlilabadda da xəstələnir.
Yaşlı insan Cəlilabadda da xəstələnir.
Deməli, keyfiyyətli tibbi xidmət insanın ünvanından asılı olmamalıdır.
Biz hansı dövrdə yaşayırıq?
Ən çox məni düşündürən də budur.
Bu gün dünya tibbin gələcəyindən danışır.
Süni intellekt xəstəliklərin diaqnostikasında istifadə olunur.
Müasir görüntüləmə texnologiyaları inkişaf edir.
Robotik cərrahiyyə genişlənir.
Nevrologiyada yeni müalicə və diaqnostika üsulları araşdırılır.
Biz isə hələ də rayon xəstəxanasında “bu ixtisas üzrə həkim yoxdur” cavabını eşitməmək üçün mübarizə aparmamalıyıq.
Hansı dövrdə yaşayırıq?
Bu sualın cavabını yalnız xəstəxana rəhbərliyi verməməlidir.
Bu sual səhiyyə sisteminin qarşısında dayanır.
Əgər problem kadr çatışmazlığıdırsa, niyə kadr yoxdur?
Əgər mütəxəssis çatışmazlığı varsa, bunun həlli üçün hansı tədbirlər görülür?
Əgər vətəndaşların şikayətləri əsassızdırsa, bunu niyə açıq şəkildə izah etmirlər?
Əgər problemlər doğrudursa, niyə həll olunmur?
Cəmiyyət cavab istəyir.
Tənqid etmək xəstəxanaya qarşı çıxmaq deyil
Bu yazının məqsədi heç bir həkimi və ya tibb işçisini əsassız ittiham etmək deyil.
Əksinə, yaxşı həkimlərin əməyini qiymətləndirirəm.
Məsələ sistemdə olan problemlərin dilə gətirilməsidir.
Çünki problemi demək səhiyyəyə qarşı çıxmaq deyil.
Problemi demək səhiyyənin yaxşı olmasını istəməkdir.
Cəlilabad xəstəxanasının daha yaxşı olmasını istəmək bu rayonun insanlarına olan borcumuzdur.
Həkim istəyirik.
Mütəxəssis istəyirik.
Normal tibbi xidmət istəyirik.
Xəstəyə hörmət istəyirik.
Müasir avadanlıq varsa, onun real işləməsini istəyirik.
Xəstəxanada olmayan xidmətlər barədə isə vətəndaşa aydın məlumat verilməsini istəyirik.
Bunlar artıq tələb də deyil.
Bunlar vətəndaşın haqqıdır.
Cəlilabad sakini xəstəxananın qapısından içəri girəndə “görəsən burada mənə kömək edəcəklərmi?” qorxusu yaşamamalıdır.
O bilməlidir ki, qarşısında sistem var.
Həkim var.
Mütəxəssis var.
Aparat var.
Məsuliyyət var.
İnsanlıq var.
Çünki xəstəxananın ən müasir avadanlığı belə bir şeyi əvəz edə bilməz:
Xəstənin qarşısında dayanan insanın vicdanını.
Mən Cəlilabadda doğulmuşam və bu rayonun insanlarının ən adi haqqı olan keyfiyyətli səhiyyə xidmətini tələb etməsini tamamilə normal hesab edirəm.
Cəlilabad sakinləri kimdənsə lütf istəmirlər.
Onlar öz hüquqlarını istəyirlər.
Və mənim bu yazının sonunda aidiyyəti qurumlara yalnız bir sualım var:
Cəlilabad sakini xəstə olanda niyə öz rayonunda həkim axtarmalıdır?
Bu suala veriləcək cavab çox şeyi göstərəcək.
Çünki dövlətin insana münasibəti ən çox onun ən çətin anında görünür.
İnsan xəstəxanaya qorxu ilə yox, ümidlə daxil olmalıdır.
Cəlilabadın insanları da bunu haqq edir.
