Duz gündəlik qidalanmamızın ayrılmaz hissəsidir. Süfrədə olan yeməyin dadını dəyişir, qidaların hazırlanmasında və saxlanılmasında istifadə olunur. Lakin orqanizm üçün faydalı olan duzun miqdarı ilə sağlamlığa zərər verə biləcək miqdarı arasında ciddi fərq var.
ilkinxeber.az informasiya agentliyinin araşdırmasına görə, insan orqanizminin normal fəaliyyəti üçün natrium vacib minerallardan biridir. Natrium maye balansının, sinir impulslarının ötürülməsinin və əzələlərin normal fəaliyyətinin təmin olunmasında iştirak edir. Yəni duzu tamamilə düşmən qida kimi qəbul etmək düzgün deyil. Əsas məsələ onun miqdarını nəzarətdə saxlamaqdır.
Duzun orqanizm üçün faydası nədir?
Duzun tərkibindəki natrium orqanizmdə maye və qan həcminin tənzimlənməsində rol oynayır. Sinir sisteminin fəaliyyəti və əzələlərin işləməsi üçün də müəyyən miqdarda natriuma ehtiyac var.
Bu səbəbdən duzun qidalanmadan tamamilə çıxarılması əksər sağlam insanlar üçün məqsəd hesab olunmur. Söhbət daha çox artıq duz qəbulunun qarşısının alınmasından gedir.
Həddindən artıq duz nə edir?
Problem duzun özündən çox, onun normadan artıq qəbul edilməsidir. Yüksək natrium qəbulu qan təzyiqinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Bu isə ürək-damar xəstəlikləri, infarkt və insult riskinin artması ilə əlaqələndirilir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı yüksək natrium qəbulunu böyrək xəstəlikləri və digər sağlamlıq problemləri ilə də əlaqələndirir. Təşkilat böyüklər üçün gündəlik duz qəbulunun 5 qramdan, yəni təxminən bir çay qaşığından az olmasını tövsiyə edir. Bu miqdar yalnız yeməyə sonradan əlavə etdiyimiz duzu deyil, gün ərzində qəbul etdiyimiz bütün duzu əhatə edir.
Əsas təhlükə yalnız duzqabında deyil
İnsanların çoxu duz qəbulunu yalnız yeməyə əlavə etdiyi duzla əlaqələndirir. Halbuki natrium çörək, kolbasa və digər emal olunmuş ət məhsulları, pendir, hazır şorbalar, souslar, qəlyanaltılar və müxtəlif hazır qidalarda da yüksək miqdarda ola bilər.
Bu səbəbdən yeməyin dadına baxmadan avtomatik olaraq duz əlavə etmək gündəlik qəbulun normanı keçməsinə səbəb ola bilər.
Duzu necə azaltmaq olar?
ilkinxeber.az informasiya agentliyinin araşdırması göstərir ki, duz qəbulunu azaltmaq üçün gündəlik qidalanmada bir neçə sadə vərdişi dəyişmək kifayətdir.
Hazır və emal olunmuş məhsulların miqdarını azaltmaq, məhsulların üzərindəki qida etiketlərini oxumaq, yeməyə əlavə edilən duzu tədricən azaltmaq, daha çox təzə tərəvəz və meyvələrə üstünlük vermək mümkündür. Yeməklərə dad vermək üçün sarımsaq, limon şirəsi və müxtəlif ədviyyatlardan istifadə də duzun miqdarını azaltmağa kömək edə bilər.
Duzdan tam imtina etmək lazımdırmı?
Xeyr. Sağlam qidalanmanın məqsədi duzu sıfıra endirmək deyil. Əsas məqsəd orqanizmin ehtiyacı olan natriumu kifayət qədər almaq və artıq qəbuldan uzaq durmaqdır.
Xüsusilə yüksək qan təzyiqi olan insanlar duz qəbuluna daha ciddi nəzarət etməlidirlər. Belə hallarda fərdi qidalanma tövsiyələri üçün həkim və ya dietoloqa müraciət etmək daha doğrudur.
ilkinxeber.az informasiya agentliyinin araşdırmasının gəldiyi əsas məqam budur: duz nə tamamilə zərərli, nə də nəzarətsiz istifadə edilə bilən adi qida məhsuludur. Orqanizmə müəyyən miqdarda natrium lazımdır, lakin gündəlik duz qəbulunun artması sağlamlıq üçün ciddi risklər yarada bilər. Süfrədəki duz qabını azaltmaqla yanaşı, hazır və emal olunmuş qidalardan gələn gizli duzu da nəzərə almaq lazımdır.
Qeyd: Bu material maarifləndirici xarakter daşıyır və fərdi tibbi məsləhəti əvəz etmir.
