İlkin Şakiroğlu yazır: Xəstəlikdən ağır olan münasibət

İnsan sağlamlığını itirəndə həyatın adi axarı dəyişir. Dünən əhəmiyyətsiz görünən bir ağrı bu gün insanın bütün fikrini zəbt edir. Xəstəxananın qapısından içəri girən adamın gözündə artıq bir sual olur: mənə nə olub və bundan sonra nə olacaq?
İnsan xəstəxanaya müalicə almağa gedir. Onun əsas ehtiyacı sağlamlığına qovuşmaqdır. Həkim isə bu ehtiyac qarşısında öz biliyi, təcrübəsi və məsuliyyəti ilə dayanır.
Həkimlə xəstə arasındakı münasibətin əsasını da elə bu məsuliyyət təşkil etməlidir. Xəstə həkimin qarşısında özünü izah etməyə, dərdini danışmağa, xəstəliyinin nə olduğunu bilməyə çalışır. Həkim isə onu dinləməli, vəziyyəti mümkün qədər aydın anlatmalı və müalicə prosesinə inam yaratmalıdır.
Bunun üçün xüsusi sözlərə ehtiyac yoxdur. Normal münasibət kifayətdir.
Həkimin xəstəyə ayırdığı diqqət, verdiyi cavab, danışıq tərzi insanın yaddaşında qalır. Çünki xəstəxanaya gələn adam adi bir gündə deyil. O, narahatdır. Həkimdən aldığı münasibət həmin narahatlığın artmasına da, azalmasına da təsir edə bilər.
Nə qədər ki, həkim xəstəsinə müştəri gözü ilə baxırsa bu münasibət heç vaxt düzəlməyəcək.
Burada söhbət tibbi xidmətin ödənişli olub-olmamasından getmir. Həkim öz əməyinin qarşılığını almalıdır. Məsələ odur ki, pul münasibəti insan münasibətinin qarşısına keçməsin.
Həkimlik sıradan xidmət sahəsi deyil. Həkim insanın sağlamlığı ilə işləyir. Xəstə də qarşısındakı şəxsin bu məsuliyyəti daşıdığını bilməlidir.
Təbii ki, həkimlərin də çətinlikləri var. Xəstə çoxluğu, uzun iş saatları, yorğunluq, ağır qərarlar və böyük məsuliyyət bu peşənin reallığıdır. Həkimi bütün problemlərin səbəbi kimi göstərmək doğru olmaz. Səhiyyə sisteminin quruluşu, idarəetmə, iş şəraiti və xidmətin təşkili də münasibətlərə təsir edir.
Amma bütün bunların içində bir məsələ dəyişməməlidir: xəstənin insan kimi qəbul edilməsi.
Xəstə də öz növbəsində həkimə hörmət etməli, müalicə qaydalarına əməl etməli və öz sağlamlığına məsuliyyətlə yanaşmalıdır. Qarşılıqlı hörmət olmadan bu münasibətin sağlam qurulması mümkün deyil.
Biz səhiyyəni yalnız xəstəxananın binası, tibbi avadanlıq və müayinə imkanları ilə ölçə bilmərik. Səhiyyənin bir üzü də həkimin xəstəyə, xəstənin həkimə münasibətidir.
Çünki ən müasir cihaz belə insana laqeyd münasibəti əvəz etmir.
Həkim öz peşəsinin nüfuzunu yalnız düzgün diaqnozla deyil, xəstəyə göstərdiyi münasibətlə də qoruyur. Xəstə isə həkimdən yalnız müalicə yox, özünə hörmətlə yanaşılmasını gözləyir.
Məsələ əslində çox sadədir. Xəstə həkimin qarşısına pul kisəsi ilə yox, dərdi ilə gəlir.
Bunu unutduğumuz gün həkimlik də, xəstəlik də yalnız rəqəmlərdən və prosedurlardan ibarət olacaq.
Səhiyyənin mərkəzində isə həmişə insan dayanmalıdır.