Bu gün dünya artıq müharibəni istisna hal kimi deyil, gündəlik reallıq kimi yaşayır. İnsanlıq silah səslərinə elə öyrəşib ki, bu səs adi fon kimi qəbul olunur. Ekranlardan ardıcıl şəkildə partlayış kadrları axır, xəbər aparıcıları isə eyni soyuqluqla “itkilər var” deyə bildirir. Heç kim o itkilərin kim olduğunu, hansı arzuların yarımçıq qaldığını, hansı həyatların bir anda dayandığını dərindən soruşmur. Rəqəmlər artır, amma insan azalır.
Müharibələr çox vaxt ideoloji cümlələrlə başlayır, amma gerçəkdə dağıntı və ölüm ilə davam edir. Vətən, təhlükəsizlik, milli maraq kimi anlayışlar siyasi və hərbi ritorikanın əsas alətlərinə çevrilir. Bu sözlər ölümə məntiq donu geyindirmək üçün istifadə olunur. Halbuki ölüm heç bir ideologiyanın içində izah oluna biləcək bir hadisə deyil. O, sadəcə insan həyatını yarıda kəsən yekun nöqtədir.
Silah sənayesinin inkişafı çox vaxt texnoloji tərəqqi kimi təqdim edilir. Amma eyni zamanda insan həyatının dəyəri getdikcə daha çox statistik rəqəmlərə çevrilir. Bir raketin texniki xüsusiyyətləri detallı şəkildə müzakirə olunur, lakin həmin raketin vurduğu bir uşağın həyatı sadəcə qısa xəbər cümləsinə sığdırılır. Bu artıq təsadüfi faciə deyil, davamlı işləyən bir sistemin nəticəsidir.
Qələbə anlayışı da zamanla öz mənasını itirib. Formal olaraq qalib tərəflər elan edilir, amma gerçək mənzərədə qələbə yaşayan yoxdur. Qazanan kimi təqdim edilənlər siyasi və hərbi qərar verənlərdir. Uduzan isə evini itirən insanlar, torpağa tapşırılan adsız bədənlər və illərlə bitməyən yas içində yaşayan ailələrdir. Tarix rəsmi mətnlərdə generalların adlarını saxlayır, amma həqiqət ən çox səssiz məzarlarda görünür.
İnsanlıq isə hələ də eyni sualı təkrarlayır. Bu qədər texnologiya, bu qədər inkişaf olduğu halda sülh niyə mümkün deyil. Cavab texnologiyanın çatışmazlığında deyil. Problem insanın gücü ağıldan üstün tutmasında, mənfəəti vicdandan yuxarı qoymasında və qorxunu mərhəmətdən daha idarəedici hala gətirməsindədir.
Dünya xarabalığa bənzəyirsə, bunun səbəbi təkcə bombalar deyil. Ən böyük dağıntı insanın öz daxilində başlayır. Dəyərlər zəiflədikcə, empatiya geri çəkildikcə, həyatın müqəddəsliyi adi hadisəyə çevrilir. Xarici dağıntı yalnız daxili boşluğun görünən formasına çevrilir. İnsan öz içindəki bu boşluğu bərpa etmədikcə, xaricdə qurulan heç bir sülh sabit qala bilmir.
