İlkin Şakiroğlu yazır: Həqiqətin Səfəri

İnsan ömrü təkcə yaşamaq üçün verilmiş zaman deyil. Bu ömür həm də özünü tanımaq, Yaradanı dərk etmək və həqiqətə doğru yol almaq üçün verilmiş bir fürsətdir. Bu yolun başlanğıcında şəriət dayanır, sonunda isə həqiqət.
Təəssüf ki, bu gün bir çox insan şəriəti yolun sonu hesab edir. Halbuki şəriət yolun özüdür, həqiqət isə mənzil. Yolçu yolda dayanarsa, mənzilə çata bilməz.
Şəriət insanın davranışını tənzimləyir. O, halal ilə haramı ayırır, ibadətin qaydalarını öyrədir, cəmiyyətin nizamını qoruyur. Bunlar ilahi hikmətin təzahürüdür və hər biri böyük əhəmiyyət daşıyır. Lakin zahiri qaydaları yerinə yetirmək qəlbin də o qədər saf olduğu anlamına gəlmir.
Həqiqət isə qəlbin oyanışıdır. O, insanın Allahı yalnız dili ilə deyil, bütün varlığı ilə tanımağa başlamasıdır. Həqiqət insanı riyadan uzaqlaşdırır, təkəbbürü əridir, sevgini isə ibadətin mərkəzinə çevirir.
Böyük sufi mütəfəkkirləri deyirdilər ki, şəriət çıraqdır, təriqət yoldur, mərifət tanımaqdır, həqiqət isə vüsaldır. Bu dörd mərhələ bir-birindən ayrı deyil. Onlar eyni həqiqətin müxtəlif pillələridir.
Təəssüf ki, bəzən insanlar zahiri ibadətlə kifayətlənir, amma qəlblərində kin, nifrət, qürur və hökm vermək həvəsi yaşayır. Halbuki Allah insanın surətinə deyil, qəlbinə baxır. Saf qəlb olmadan ibadətin ruhu əskik qalır.
Həqiqətin yolçusu heç vaxt özünü başqalarından üstün görmür. O bilir ki, insanın ən böyük düşməni başqası deyil, öz nəfsidir. Bu səfərdə hər addım nəfsi tanımaq, onu tərbiyə etmək və ilahi eşqə yaxınlaşmaq deməkdir.
Həqiqətə gedən yol qorxu ilə deyil, sevgi ilə açılır. Allahı sevən insan Onun yaratdıqlarını da sevməyi öyrənir. Məhz buna görə həqiqətin dili mərhəmətdir, bağışlamaqdır, təvazökarlıqdır.
İnsan ömrünün ən böyük qazancı çox bilmək deyil, doğru dərk etməkdir. Şəriət insana necə yaşamağı öyrədir. Həqiqət isə niyə yaşadığını göstərir. Bu ikisi birləşəndə din forma olmaqdan çıxır, həyata çevrilir.
Allah bizdən yalnız ibadət edən bədən deyil, o ibadətin nuru ilə işıqlanan qəlb istəyir. Çünki həqiqətə çatan insan artıq yalnız qanunlara əməl etmir, sevginin özü olur.
Həqiqətə aparan yol uzun və çətindir. Amma bu yolda atılan hər addım insanı özünə, öz mahiyyətinə və Rəbbinə bir az da yaxınlaşdırır. Yolun sonunda isə qorxu deyil, sonsuz bir hüzur dayanır.