Azərbaycan mətbəxində geniş istifadə olunan sumaq yalnız yeməklərə turşməzə dad verən ədviyyat deyil. Elmi araşdırmalar onun tərkibində antioksidant xüsusiyyətlərə malik polifenollar, flavonoidlər, tanninlər və üzvi turşuların olduğunu göstərir.
ilkinxeber.az informasiya agentliyinin araşdırmasına görə, son illərdə sumağın insan sağlamlığına mümkün təsirləri ilə bağlı bir sıra klinik tədqiqatlar aparılıb.
Araşdırmaların nəticələri sumağın qan şəkərinin tənzimlənməsinə müsbət təsir göstərə biləcəyini göstərir. 2026-cı ildə dərc olunan sistematik icmal və meta-analizdə 15 klinik sınağın nəticələri təhlil edilib və sumaq qəbulunun qlisemik göstəricilərdə yaxşılaşma ilə əlaqəli olduğu müəyyənləşdirilib.
Sumağın qan lipidlərinə, xüsusilə xolesterin və triqliserid səviyyələrinə də müsbət təsir göstərə biləcəyi bildirilir. 16 randomizə edilmiş klinik sınağın nəticələrini birləşdirən meta-analizdə LDL xolesterin və triqliseridlərin azalması, HDL xolesterinin isə yüksəlməsi müşahidə olunub.
Sumağın digər diqqətçəkən xüsusiyyəti antioksidant tərkibidir. Tədqiqatlarda onun oksidləşdirici stress göstəricilərinə müəyyən müsbət təsirlər göstərə bildiyi qeyd olunur. Lakin bu təsirlərin bütün insanlarda eyni səviyyədə olduğu hələ tam təsdiqlənməyib.
Elmi məlumatlarda sumağın iltihabi proseslərə təsiri ilə bağlı da nəticələr mövcuddur. 2025-ci ildə aparılmış meta-analizdə sumaq əlavəsinin yüksək həssaslıqlı C-reaktiv zülalın səviyyəsini müəyyən qədər azalda biləcəyi göstərilib. Bununla belə, tədqiqatçılar daha geniş və uzunmüddətli araşdırmalara ehtiyac olduğunu vurğulayırlar.
Mütəxəssislərin yanaşmasına görə, sumaq sağlam qidalanmanın tərkib hissəsi kimi istifadə oluna bilər. Ancaq onu hər hansı xəstəliyin müalicəsi kimi qəbul etmək düzgün deyil. Xüsusilə şəkərli diabet, yüksək təzyiq və ya ürək-damar xəstəliyi olan şəxslər müalicə məqsədilə böyük miqdarda sumaq və ya sumaq əlavəsi qəbul etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşməlidirlər.
Nəticə olaraq, sumaq tərkibindəki bioaktiv maddələrə görə sağlam qidalanmada faydalı ədviyyatlardan biri hesab oluna bilər. Mövcud elmi sübutlar onun qan şəkəri və lipid göstəricilərinə müsbət təsir potensialını göstərir, lakin bu təsirlərin daha dəqiq müəyyənləşdirilməsi üçün əlavə klinik araşdırmalar tələb olunur.
