Toy bizim üçün heç vaxt sadəcə iki insanın ailə qurması olmayıb. Toy həm də bir kəndin, bir məhəllənin, bir elin yaddaşı, insanların bir-birinə bağlılığının göstəricisi idi. Təəssüf ki, zaman keçdikcə bu yaddaşın bir çox səhifəsi silinir.
Qədim toylarımızda təmtəraqdan daha çox insan vardı. Qohum-qonşu bir evin sevincini öz sevinci bilirdi. Toya dəvət üçün bəzən xüsusi dəvətnaməyə ehtiyac duyulmurdu. Bir xəbər kifayət edirdi: filankəsin övladının toyudur.
Toydan əvvəl hazırlıq başlayardı. Qız evində ayrı, oğlan evində ayrı həyəcan yaşanardı. Xonçalar hazırlanır, şirniyyatlar düzülür, böyüklər məsləhətləşir, gənclər işin ağırını yüngülünü bölüşürdülər. Toy yalnız toy günü deyil, günlərlə davam edən bir ictimai birlik mərasimi idi.
ilkinxeber.az informasiya agentliyinin araşdırmasına görə, bu gün bir çox qədim toy adətinin əvvəlki formada yaşadılmamasının əsas səbəblərindən biri həyat tərzimizin dəyişməsidir. Şəhərləşmə, sosial münasibətlərin fərdiləşməsi, toyların restoran və şadlıq saraylarına köçməsi qədim mərasimlərin bir hissəsini arxa plana keçirib.
Əlbəttə, zaman dəyişir. Heç kim keçmişə qayıtmağı təklif etmir. Adət-ənənələr də zamanla yenilənə bilər. Amma yenilənmək başqa şeydir, köklərdən qopmaq başqa.
Bu gün toylarımızın bir hissəsində səmimiyyətin yerini nümayiş, yarış və maddi imkanların göstərilməsi tutur. Kim daha bahalı restoran seçdi, kim daha məşhur müğənni gətirdi, kimin toyu daha çox sosial şəbəkədə yayıldı…
Bütün bunların arasında isə toyun əsas mənası bəzən görünməz olur.
Ən düşündürücü məqam odur ki, bir çox gənc qədim toy adətlərimizin nə olduğunu belə bilmir. Babasının, nənəsinin toyunda hansı mərasimlərin keçirildiyini, xonçanın, elçiliyin, nişanın, toy hazırlığının hansı mənəvi məna daşıdığını bilməyən nəsil formalaşır.
Halbuki adət yalnız mərasim deyil.
Adətin arxasında bir xalqın düşüncəsi, ailəyə münasibəti, böyüyə hörməti, qohumluq anlayışı və birlik mədəniyyəti dayanır.
Biz qədim toyların bütün formalarını qorumağa məcbur deyilik. Amma onların içindəki mənəvi dəyərləri qorumalıyıq. Toyda böyüyə hörməti, qohumluğun mənasını, qonşuluq münasibətlərini, paylaşmaq mədəniyyətini və ailənin müqəddəsliyini yaşatmaq mümkündür.
Çünki keçmişi unutmaq yalnız köhnə bir mərasimi unutmaq deyil. Bəzən özümüzün kim olduğumuzu xatırladan dəyərləri də itirməkdir.
Bəlkə də bu gün özümüzə ən vacib sualı verməliyik:
Biz toylarımızı müasirləşdirdik, yoxsa toyların içində bizi biz edən dəyərləri itirdik?
Cavab hər birimizin öz ailəsində, öz yaddaşında və öz seçimində gizlidir.
Çünki gələcəyi qurmaq üçün keçmişə qayıtmaq lazım deyil. Bəzən sadəcə keçmişdən nəyi özümüzlə aparmalı olduğumuzu xatırlamaq kifayətdir.
