LAMİYƏ TURQAYIN ARAŞDIRMASI:
Ud hindi: Əsrlərdir istifadə olunan ətirli ağac və onun mümkün faydaları
İlkinxeber.az informasiya agentliyi məlumat verir ki, Şərq təbabətində və mədəniyyətində əsrlərdir tanınan təbii məhsullardan biri də ud hindidir. Dünyanın müxtəlif ölkələrində daha çox agarwood adı ilə tanınan ud hindi Aquilaria cinsinə aid ağaclardan əldə edilən qiymətli, ətirli ağac materialıdır.
Ud hindinin özünəməxsus qoxusu onu yalnız ənənəvi təbabətdə deyil, həm də ətriyyat və dini-mədəni mərasimlərdə məşhurlaşdırıb. Elmi araşdırmalarda onun tərkibində müxtəlif terpenlər, xüsusilə seskviterpenlər və digər bioloji aktiv birləşmələrin olduğu göstərilir.
Ud hindi nədir?
Ud hindi əsasən Aquilaria ağaclarının gövdəsində yaranan ətirli və qatranla zəngin hissədən əldə edilir. Bu xüsusi material ağacın müəyyən bioloji proseslərə, o cümlədən mikroorqanizmlərlə əlaqəli təsirlərə cavabı nəticəsində formalaşa bilir.
Ənənəvi olaraq ud hindidən yağ, toz və tüstü formasında istifadə olunub. Xüsusilə Asiyanın müxtəlif bölgələrində onun qoxusunun sakitləşdirici və rahatlaşdırıcı təsirə malik olduğuna inanılıb.
Ənənəvi təbabətdə hansı məqsədlərlə istifadə olunub?
Elmi ədəbiyyatın icmallarına görə, ud hindi əsrlər boyu Ayurveda, ənənəvi Çin təbabəti və Cənub-Şərqi Asiyanın müxtəlif ənənəvi müalicə sistemlərində istifadə edilib.
Ənənəvi istifadələr arasında:
həzm sistemi ilə bağlı narahatlıqlar;
qarın ağrısı;
öskürək və bəzi tənəffüs problemləri;
oynaq ağrıları;
iltihabla əlaqəli şikayətlər;
sakitləşdirici məqsədlər
qeyd olunur.
Bəzi laboratoriya və heyvan tədqiqatlarında ud hindidən əldə edilən ekstrakt və birləşmələrin antioksidant, antimikrob, iltihabəleyhinə və digər bioloji aktiv xüsusiyyətləri araşdırılıb. Lakin bu nəticələr onun insanlarda hər hansı xəstəliyi müalicə etdiyi anlamına gəlmir. Bu istiqamətdə daha geniş klinik araşdırmalara ehtiyac var.
Sakitləşdirici təsiri ilə bağlı nə məlumdur?
Ud hindinin ən çox diqqət çəkən xüsusiyyətlərindən biri onun xoş və dərin qoxusudur. Ud yağı və ud tüstüsünün rahatlama və sakitlik hissi yaratdığı ənənəvi olaraq geniş yayılıb.
2022-ci ildə dərc olunan elmi icmalda agarwood efir yağının tərkibi və onun narahatlıq, yuxu və digər psixoloji vəziyyətlərlə bağlı potensial təsirləri araşdırılıb. Bununla belə, müəlliflər mövcud məlumatların hələ kifayət qədər olmadığını və əlavə tədqiqatların vacibliyini vurğulayırlar.
Ud hindinin istifadəsində ehtiyatlı olmaq lazımdır
Təbii mənşəli olması hər bir məhsulun avtomatik olaraq təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Bitki mənşəli məhsulların təhlükəsizliyi onların tərkibindən, hazırlanma üsulundan, qəbul edilən miqdardan və insanın sağlamlıq vəziyyətindən asılı ola bilər.
Xüsusilə ud yağının və digər konsentrat məhsulların daxilə qəbul edilməsi həkim məsləhəti olmadan tövsiyə edilmir. Həmçinin ud tüstüsünün uzun müddət və qapalı məkanda inhalyasiyası ilə bağlı təhlükəsizlik məsələləri tam araşdırılmayıb. Elmi icmallarda xüsusilə tüstünün təhlükəsizliyi barədə əlavə araşdırmalara ehtiyac olduğu qeyd edilir.
Hər hansı dərman qəbul edən, xroniki xəstəliyi olan, hamilə və ya süd verən şəxslər bitki mənşəli məhsullardan istifadə etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşməlidirlər.
Niyə ud hindi bu qədər qiymətlidir?
Ud hindinin qiymətli olmasının əsas səbəblərindən biri keyfiyyətli ətirli ağacın təbiətdə məhdud olmasıdır. Aquilaria növlərinin vəhşi təbiətdə həddindən artıq istifadəsi onların təbii ehtiyatlarının azalmasına səbəb olub.
Elmi mənbələrdə də ud ağacının davamlı şəkildə yetişdirilməsi və idarə olunmasının vacibliyi vurğulanır. Süni becərmə və xüsusi üsullarla ətirli ağacın əldə edilməsi istiqamətində müxtəlif ölkələrdə tədqiqatlar aparılır.
Nəticə
Ud hindi sadəcə xoş qoxulu təbii məhsul deyil. O, Şərq mədəniyyətində, ətriyyatda və ənənəvi təbabətdə uzun tarixə malik qiymətli bitki mənşəli materialdır. Müasir elm də onun tərkibindəki müxtəlif bioloji aktiv maddələri araşdırır.
Bununla yanaşı, ud hindinin bütün xəstəlikləri müalicə etdiyi barədə iddialara ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Mövcud elmi nəticələrin əhəmiyyətli hissəsi laboratoriya və ənənəvi istifadə məlumatlarına əsaslanır və insanlarda müalicəvi effektivliyi tam təsdiqləmək üçün daha çox klinik araşdırmaya ehtiyac var.
İlkinxeber.az
