Son zamanlar apteklərdə, televiziya kanallarında və sosial şəbəkələrdə bitki tərkibli dərman və preparatların reklamlarına daha çox rast gəlinir. Bu məhsulların təqdimatında “təbii”, “bitki mənşəli”, “zərərsiz” və “yan təsiri yoxdur” kimi ifadələrdən istifadə olunur. Nəticədə bir çox insan belə məhsulların kimyəvi dərmanlardan daha təhlükəsiz olduğuna inanır. Bəs bu yanaşma nə dərəcədə doğrudur?
ilkinxeber.az informasiya agentliyinin araşdırmasına görə, bitki mənşəli preparatların hamısını faydasız və ya aldadıcı məhsul hesab etmək düzgün deyil. Müəyyən bitkilərin və onlardan alınan aktiv maddələrin müxtəlif sağlamlıq problemlərində faydalı ola biləcəyini göstərən elmi araşdırmalar mövcuddur. Lakin konkret məhsulun effektivliyi onun tərkibindən, aktiv maddənin miqdarından, qəbul edilən dozadan və aparılmış klinik araşdırmaların nəticələrindən asılıdır.
Əsas yanlış təsəvvür isə “təbii olan zərərsizdir” düşüncəsidir. Əslində bitkilərin tərkibində orqanizmə güclü təsir göstərə bilən bioloji aktiv maddələr var. Bu maddələr bəzi hallarda digər dərmanlarla qarşılıqlı təsirə girə, əlavə təsirlərə səbəb ola və müəyyən xəstəlikləri olan insanlar üçün risk yarada bilər.
Digər mühüm məsələ reklamda səsləndirilən vədlərdir. “İmmuniteti gücləndirir”, “qaraciyəri təmizləyir”, “şəkəri aşağı salır”, “arıqladır”, “oynaq ağrılarını tam aradan qaldırır” kimi ifadələr məhsulun bu təsirlərə malik olduğunu avtomatik şəkildə sübut etmir. Belə iddiaların arxasında ciddi klinik araşdırmaların olub-olmaması əsas məsələdir.
Xüsusilə xroniki xəstəliklərdən əziyyət çəkən insanların yalnız reklam əsasında bitki tərkibli preparat qəbul etməsi doğru yanaşma deyil. Həkim tərəfindən təyin edilmiş dərmanı dayandıraraq onun əvəzinə reklam olunan məhsuldan istifadə etmək xəstəliyin ağırlaşmasına və müalicənin gecikməsinə səbəb ola bilər.
Bundan başqa, məhsulun “bitki tərkibli” olması onun keyfiyyətinə zəmanət vermir. Preparatın harada istehsal edilməsi, tərkibində göstərilən maddələrin həqiqətən həmin miqdarda olub-olmaması, saxlanma şəraiti və dövlət qeydiyyatı da nəzərə alınmalıdır.
Nəticə etibarilə, bitki tərkibli dərmanlara nə kor-koranə inanmaq, nə də onların hamısını saxta hesab etmək olar. Burada əsas meyar reklam deyil, elmi sübut, keyfiyyət və təhlükəsizlikdir.
Təbii olan hər şey zərərsiz deyil. Reklam olunan hər məhsul isə mütləq müalicəvi vasitə deyil. İstehlakçı seçim edərkən reklamın yaratdığı təsirdən daha çox məhsulun tərkibinə, təlimatına, mümkün yan təsirlərinə və elmi əsasına diqqət etməlidir.
