Son vaxtlar maqnit qasırğaları ilə bağlı xəbərlərin daha tez-tez yayılması diqqət çəkir. Günəşdə baş verən proseslər Yerin maqnit sahəsinə təsir edir və nəticədə geomaqnit qasırğaları yaranır. ilkinxeber.az informasiya agentliyinin araşdırmasına görə, bu proseslərin əsas səbəbi Günəşin hazırda yüksək aktivlik mərhələsində olmasıdır.
Maqnit qasırğasının başlanğıcında əsas rol Günəşdə baş verən güclü partlayışlar və tac kütlə atılmaları oynayır. Günəşin səthindəki aktiv bölgələrdən kosmosa böyük miqdarda yüklü hissəciklər və plazma yayıla bilir. Bu axın Yerə çatdıqda planetimizin maqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsirə girir və geomaqnit qasırğası meydana gəlir. NOAA-nın məlumatlarında da Günəş aktivliyinin yüksəldiyi dövrlərdə tac kütlə atılmalarının maqnit qasırğalarına səbəb ola bildiyi göstərilir.
Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, maqnit qasırğaları atmosferdə yaranan adi hava hadisəsi deyil. Onların mənbəyi Yer atmosferindən kənarda, Günəşdə gedən proseslərdir. Buna görə də havanın isti və ya soyuq olması, yağışın yağması və digər meteoroloji amillərlə birbaşa əlaqəsi yoxdur.
Günəş aktivliyinin müəyyən dövrlərdə artması təbii prosesdir. Bu mərhələlərdə Günəşdə ləkələrin, alışmaların və tac kütlə atılmalarının sayı arta bilər. Güclü hadisələr Yerə çatdıqda peyk rabitəsinə, radio əlaqəsinə, naviqasiya sistemlərinə və elektrik şəbəkələrinə təsir göstərə bilər. NOAA 2026-cı ildə də bir neçə dəfə güclü geomaqnit qasırğası barədə xəbərdarlıqlar yayıb.
Maqnit qasırğalarının insan sağlamlığına təsiri məsələsi isə daha mürəkkəbdir. Bu hadisələrin bəzi insanlarda baş ağrısı, yorğunluq və yuxu pozuntusu kimi şikayətlərlə əlaqələndirildiyi barədə fikirlər geniş yayılıb. Lakin bu təsirlərin bütün insanlar üçün elmi cəhətdən birmənalı şəkildə təsdiqləndiyini söyləmək düzgün olmaz. Ona görə də maqnit qasırğası zamanı yaranan hər bir narahatlığı yalnız Günəş aktivliyi ilə əlaqələndirmək elmi baxımdan əsaslı deyil.
Araşdırma göstərir ki, son dövrlərdə maqnit qasırğalarının daha çox diqqət çəkməsinin iki əsas səbəbi var. Birincisi, Günəş aktivliyinin yüksək olduğu mərhələlərdə güclü geomaqnit hadisələrin baş vermə ehtimalı artır. İkincisi isə kosmik hava hadisələrinin müşahidəsi və proqnozlaşdırılması imkanları əvvəlki illərlə müqayisədə genişlənib.
Mütəxəssislər üçün əsas məsələ maqnit qasırğalarının özündən daha çox onların gücünü və Yerə çatma vaxtını əvvəlcədən müəyyənləşdirməkdir. Çünki güclü Günəş partlayışlarının təsiri texnoloji sistemlərdə ciddi problemlər yarada bilər. Bu səbəbdən kosmik hava müşahidələri müasir rabitə, peyk və naviqasiya sistemləri üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.
