Bir vaxtlar səhər açılmadan poçtalyonun yolunu gözləyən insanlar vardı. Onlar xəbəri oxumaq üçün qəzet alırdılar. Bu gün isə xəbərlər insanları gözləmir, insanlar xəbərlərin içində yaşayırlar. Telefon ekranına toxunan barmaq artıq dünyanın taleyinə toxunur. Məhz buna görə indiki dövrdə jurnalist olmaq xəbər yazmaq deyil, həqiqəti informasiya xaosundan xilas etmək deməkdir.
Milli Mətbuat Günü keçmişi xatırlamaq üçün deyil, gələcəyə baxmaq üçündür. Çünki Azərbaycan mediasının qarşısında duran ən böyük sual artıq “xəbəri kim birinci verdi?” deyil. Ən böyük sual budur: “Kim həqiqəti qoruyub saxlaya bildi?”
Yaşadığımız əsr informasiyanın əsri adlandırılır. Paradoks ondadır ki, informasiya çoxaldıqca həqiqətə çatmaq çətinləşir. Hər saniyə minlərlə xəbər paylaşılır, milyonlarla fikir yazılır, saysız-hesabsız görüntülər yayılır. İnsan gözünün qarşısında böyük bir informasiya okeanı var. Lakin o okeanda həqiqətin adasını tapmaq getdikcə daha çətin olur.
Bu gün xəbəri süni intellekt də yaza bilir. Başlığı alqoritmlər də qura bilir. Bir neçə saniyə ərzində mətn hazırlayan proqramlar artıq həyatımızın bir hissəsinə çevrilib. Amma heç bir texnologiya vicdan yarada bilmir. Heç bir alqoritm məsuliyyət hiss etmir. Heç bir proqram gecə rahat yata bilmədiyi üçün yazısını yenidən oxumur. Jurnalistikanı peşə edən də məhz budur.
Jurnalistin işi hadisəni yazmaqdan əvvəl onu anlamaqdır. Həqiqət təkcə görünən deyil. O, görünməyənin də izahıdır. Peşəkar jurnalist hər məlumatın arxasında gizlənən səbəbi, hər statistikanın arxasında duran insan taleyini, hər siyasi qərarın arxasında cəmiyyətə təsiri görməyi bacarmalıdır.
Bu gün sosial şəbəkələr hər kəsə danışmaq imkanı verib. Lakin danışmaqla söz sahibi olmaq eyni anlayış deyil. Söz yalnız məsuliyyət daşıyanda dəyər qazanır. Mətbuatın fərqi də elə buradan başlayır. Jurnalistika emosiyalar üzərində deyil, faktlar üzərində qurulmalıdır. Cəmiyyət etibarını məhz buna görə peşəkar mediaya bağlayır.
Azərbaycan mətbuatı yüz əlli ildən artıq bir yol keçib. Bu yol təkcə qəzetlərin, redaksiyaların və nəşrlərin tarixi deyil. Bu yol azad söz uğrunda mübarizənin, maarifçiliyin, milli düşüncənin və ictimai məsuliyyətin tarixidir. Hər dövrün öz çətinliyi olub. Dünən senzura vardı, bu gün isə dezinformasiya var. Dünən həqiqəti deməyə mane olurdular, bu gün isə həqiqəti yalanların arasında görünməz etməyə çalışırlar. Mübarizə dəyişib, amma missiya dəyişməyib.
Müasir jurnalist üçün ən böyük təhlükə məlumatın azlığı deyil. Əksinə, məlumat bolluğudur. Oxucu hər gün yüzlərlə xəbər oxuyur, amma onların çoxu yadda qalmır. Yadda qalan isə etibarlı mənbə olur. Çünki insanlar xəbəri yox, etimadı seçirlər.
Bu gün medianın qarşısında duran əsas vəzifə cəmiyyəti qorxutmaq, həyəcanlandırmaq və ya sensasiya yaratmaq deyil. Əsas vəzifə insanlara gerçəkliyi göstərmək, onları düşünməyə sövq etmək və sağlam ictimai rəyin formalaşmasına töhfə verməkdir. Mətbuat yalnız hadisələri izləyən müşahidəçi deyil. O, cəmiyyətin intellektual inkişafında iştirak edən canlı bir institutdur.
ilkinxeber.az informasiya agentliyi bu prinsipləri rəhbər tutaraq operativliklə yanaşı, dəqiqliyi, obyektivliyi və peşə məsuliyyətini öz fəaliyyətinin əsas istiqaməti hesab edir. Biz inanırıq ki, xəbərin dəyəri onun ilk yayımlanmasında deyil, oxucunun ona inanmasındadır. Etimad isə illərlə qazanılır və bir yanlış addımla itirilə bilər.
Milli Mətbuat Günü bizə yalnız keçmişi xatırlatmır. O, gələcək qarşısında məsuliyyətimizi də xatırladır. Qarşıdakı illərdə texnologiyalar daha da inkişaf edəcək, süni intellekt daha çox yazacaq, informasiya daha sürətlə yayılacaq. Amma həqiqətin keşiyində yenə insan dayanacaq. Çünki vicdanın proqram təminatı yoxdur.
Bu gün qələmini həqiqətə xidmət edən bütün jurnalistlərə, redaktorlara, reportyorlara, fotojurnalistlərə və media əməkdaşlarına ən böyük arzumuz budur: yazdığınız hər cümlə cəmiyyətə işıq olsun, atdığınız hər addım etimadı möhkəmləndirsin, adınız həmişə dürüst sözlə yanaşı çəkilsin.
Çünki zaman dəyişir, texnologiyalar dəyişir, informasiyanın yayılma üsulları dəyişir. Dəyişməyən yalnız bir həqiqətdir: Mətbuat yaşadığı müddətcə həqiqətin səsi heç vaxt susmayacaq.
