Bəzi ömürlər təqvimlə ölçülmür. Onlar taleyin seçdiyi bir zirvədə dayanır və orada əbədiləşir. Rəşad Qənbərlinin ömrü də belə ömürlərdən oldu — qısa, lakin uca.
O, Cəlilabad torpağının yetirməsi idi. O torpaq ki, hər qarışı zəhmətlə yoğrulub, hər ocağı vətən sevgisi ilə isinib. Rəşad da o ocaqlardan birində — Əlizamin kişinin və İlhamə xanımın evində boya-başa çatmışdı. Ata zəhmətinin, ana dualarının içində böyümüşdü.
Əlizamin kişi oğluna həmişə dik dayanmağı öyrətmişdi. İlhamə xanım isə ürəyinə mərhəmət və səbir toxumu səpmişdi. Rəşadın xarakterindəki sakit güc, təmkin və qətiyyət bəlkə də elə bu iki qaynağın vəhdəti idi.
Həyat ona yeni bir bahar bəxş etmişdi. Cəmi iki ay idi ki, ailə qurmuşdu. İki ay… Bəzən iki ay insan ömrünün ən xoşbəxt zamanına çevrilir. O iki ayda qurulan arzular, edilən xəyallar, çəkilən planlar vardı. Evdə təzə qurulan ocaq, divarlarda asılmamış xatirələr, deyilməmiş sözlər…
O baharın bir sirri də vardı. Onun ailəsi böyüyürdü. Körpə bir ürək ana bətnində döyünürdü. Rəşad ata olacaqdı. Evdə səslənəcək ilk “ata” kəlməsi hələ deyilməmişdi, amma artıq arzuların içində yaşayırdı.
Amma Vətən çağıranda insanın şəxsi arzuları susur.
Qisas əməliyyatı — adının özü qədər sərt və qəti bir əməliyyat. Bu adın arxasında bir millətin ləyaqəti, şəhidlərin haqqı dayanırdı. Rəşad da o haqqın içində idi. O, təkcə silah götürmədi; o, atasının adını, anasının duasını, iki aylıq ailə səadətini, doğulmamış övladının gələcəyini də özü ilə apardı.
Şəhidlik xəbəri gələndə bir evin qapısı ağır-ağır döyüldü. İlhamə ananın ürəyi o səsi bəlkə də əvvəlcədən tanımışdı. Əlizamin kişinin gözləri susaraq danışdı.
Tabut həyətə girəndə zaman sanki dayandı. O həyətə bir oğul qayıtmışdı — amma ayaq üstə yox, çiyinlərdə. O anın ağırlığı təkcə valideynlərin yox, gənc bir ananın da taleyinə çökdü. Həyəcandan, ağrının şiddətindən ana bətnində döyünən körpə də susdu. Bir ocaq bir gündə iki dəfə sarsıldı.
O gündən sonra o evdə Rəşadın otağı daha səliqəli saxlanıldı, əşyalarına daha ehtiyatla toxunuldu. Çünki şəhidlər evlərdən köçmür — sadəcə ünvanlarını dəyişirlər.
Rəşad Qənbərli indi Cəlilabadın yox, bütün Azərbaycanın oğludur. Onun iki aylıq ailə hekayəsi yarımçıq qalsa da, Vətənlə olan əhd-peymanı tamamlandı.
Bəzi ömürlər uzun yaşamaq üçün deyil, iz qoymaq üçündür. Rəşadın izi torpaqdadır, bayraqdadır, atasının alnındakı qürurdadır, anasının gözündəki yaşla qarışmış işıqdır. Doğulmamış övladının adı isə göylərə yazılmış bir nisgildir.
Bu xalqın sabahı belə ataların qanı və doğulmamış körpələrin susqunluğu üzərində ucalır. Bu torpaq şəhid qanı ilə yoğrulub, anaların göz yaşı ilə suvarılıb. Biz rahat nəfəs alırıqsa, demək ki, bir ailə əbədi nisgillə yaşayır.
Şəhidlik ölüm deyil. Şəhidlik seçilmiş ömürdür.Rəşad Qənbərli də o seçilmişlərdəndir.
