İlkinxeber.az informasiya agentliyinin məsul redaktoru Lamiyə Turqayın araşdırması
Universiteti bitirən gəncin qarşısında duran əsas suallardan biri iş tapmaqdır. Təhsilini başa vurur, diplomunu alır, vakansiyalara müraciət edir. Ancaq bir çox elanda iş təcrübəsi tələb olunur. Gənc isə haqlı olaraq düşünür: işləmək üçün təcrübə lazımdırsa, həmin təcrübəni harada qazanmalıdır?
Bu sual təkcə iş axtaran gəncləri deyil, işəgötürənləri və təhsil sistemini də düşündürən məsələlərdəndir.
Vakansiyalar nə deyir?
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən Əmək Bazarı və Sosial Müdafiə Məsələləri üzrə Milli Observatoriyanın təhlilinə əsasən, araşdırılmış 25 678 vakansiyanın 76,2 faizində əvvəlki iş təcrübəsi tələb olunub. Elanlarda tələb edilən minimum təcrübə, əsasən, 1–2 il olub. .
Bu rəqəm işə yeni başlayanlar üçün mövcud çətinliyi göstərir. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, söhbət təhlil edilmiş vakansiyalardan gedir; nəticəni bütün iş elanlarına şamil etmək olmaz.
İşəgötürənlərin təcrübə tələbinin səbəbləri də var. Şirkətlər işçinin vəzifəyə tez uyğunlaşmasını, tapşırıqları müstəqil yerinə yetirməsini və əlavə təlimə daha az ehtiyac duymasını istəyirlər. Bununla belə, hər vəzifə üçün əvvəlki iş təcrübəsini əsas şərt kimi qoymaq potensiallı namizədlərin imkanlarını məhdudlaşdıra bilər.
Diplom iş tapmaq üçün kifayət edirmi?
Diplom təhsili təsdiqləyir, amma işəgötürən üçün namizədin praktiki bacarıqları da əhəmiyyətlidir. Məsələn, mühasibatlıq üzrə təhsil alan gəncin nəzəri biliklərlə yanaşı, mühasibat proqramları ilə işləməyi; jurnalistika məzununun isə mətn hazırlamağı, məlumatı yoxlamağı və mənbələrlə işləməyi bacarması üstünlük yarada bilər.
Buna görə tələbələr üçün təhsil müddətində təcrübə proqramlarında iştirak etmək, könüllü layihələrə qoşulmaq və ixtisas üzrə kiçik iş nümunələri hazırlamaq vacibdir. Bu fəaliyyətlər hər zaman işə qəbul olunmağa zəmanət verməsə də, namizədin bacarıqlarını nümayiş etdirməsinə kömək edir.
Gənclər ilk işlərini necə tapa bilər?
İş təcrübəsi olmayan namizədlər üçün bir neçə praktik addım var:
Başlanğıc vəzifələrə müraciət etmək: Təcrübəçi, kiçik mütəxəssis və köməkçi vəzifələri ilk iş üçün uyğun seçim ola bilər.
CV-ni konkret hazırlamaq: Təhsil, bildiyi proqramlar, dil bacarıqları, layihələr və əldə etdiyi nəticələr aydın göstərilməlidir.
Təcrübə proqramlarını izləmək: Dövlət qurumlarının və özəl şirkətlərin elanlarını mütəmadi yoxlamaq lazımdır.
Müsahibəyə hazırlaşmaq: Namizəd işəgötürənə nə bildiyini və şirkətə hansı faydanı verə biləcəyini izah etməyi bacarmalıdır.
Dövlət Məşğulluq Agentliyinin Mərkəzi Karyera Portalında CV yaratmaq, peşələr haqqında məlumat almaq və karyera planlamasına dəstək əldə etmək üçün vasitələr təqdim olunur. .
İşəgötürənlərin də üzərinə məsuliyyət düşür
İlk işini axtaran hər gəncin hazır mütəxəssis olması mümkün deyil. Şirkətlər təcrübə tələblərini vəzifənin real ehtiyaclarına uyğun müəyyənləşdirsələr, başlanğıc səviyyəli vakansiyalara daha çox yer ayırsalar və mentorluq imkanları yaratsalar, gənclərin əmək bazarına daxil olması asanlaşa bilər.
Digər tərəfdən, gənclər də yalnız diplomun işə qəbul üçün kifayət edəcəyini düşünməməli, praktiki biliklərini artırmağa çalışmalıdırlar.
Nəticə etibarilə, ilk işə qəbul olunmaq həm gəncin hazırlığından, həm də işəgötürənin təcrübəsiz namizədə imkan yaratmağa hazır olmasından asılıdır. Təcrübə qazanmaq üçün iş lazımdırsa, ilk təcrübəni əldə etməyə şərait yaradan iş yerlərinin olması da vacibdir.
İlkinxeber.az informasiya agentliyi — Məsul redaktor Lamiyə Turqay
